İçeriğe geç
Balyoz Hukuk & Danışmanlık

İdare Hukuku

Sel Felaketinde İdareden Tazminat Nasıl Alınır?

4 dk okuma Yazar: Av. Hasan Balyoz
Yağmur bulutu altında sular içinde kalmış ev ve uyarı levhası

Sel zararı idarenin hizmet kusurundan kaynaklanıyorsa tazminat istenebilir. Hangi idareye başvurulacağını, süreleri ve tam yargı davasını anlattık.

Sağanak yağış sonrası evini, iş yerini, aracını veya tarlasını sel basan pek çok kişi zararın "doğal afet" olduğu için karşılanmayacağını düşünür. Oysa selin, idarenin almadığı önlemler nedeniyle zarara yol açtığı durumlarda zarar idareye ödettirilebilir. Bu yazıda selden doğan zarar için idareye nasıl başvurulacağını, hangi idarenin sorumlu olduğunu ve tam yargı davasındaki süreleri anlatıyoruz.

Kısaca
  • Anayasa'nın 125. maddesine göre idare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.
  • Dere ıslahının yapılmaması, yağmur suyu kanallarının yetersiz veya tıkalı olması gibi hizmet kusurları idarenin sorumluluğunu doğurur.
  • Dava açmadan önce idareye başvurmak zorunludur: zararı öğrenmeden itibaren 1 yıl, her halde selden itibaren 5 yıl içinde.
  • İdare başvuruyu reddederse veya 30 gün içinde cevap vermezse, 60 gün içinde idare mahkemesinde tam yargı davası açılır.

Sel zararında süreç: zararı belgeleme, 1 yıl ve 5 yıl içinde idareye başvuru, 30 gün cevap süresi, 60 gün içinde tam yargı davasıİdareye başvurudan tam yargı davasına süreler

Sel zararından idare ne zaman sorumludur?

Sel bir doğal olaydır; ancak bu, zararın her zaman kaçınılmaz olduğu anlamına gelmez. Bölgede daha önce de taşkın yaşanmışsa, yağış olağanüstü değilse veya zararı önleyecek altyapı hiç kurulmamışsa idarenin hizmet kusuru gündeme gelir. Uygulamada idarenin sorumluluğuna yol açan başlıca durumlar şunlardır:

  • Dere yataklarının ıslah edilmemesi, temizlenmemesi veya daraltılmasına göz yumulması,
  • Yağmur suyu ve kanalizasyon hatlarının yetersiz, bakımsız ya da tıkalı olması,
  • Dere yatağına veya taşkın alanına imar izni ya da yapı ruhsatı verilmesi,
  • Menfez, köprü veya yol yapımında suyun akışının engellenmesi,
  • Önceden bilinen taşkın riskine karşı uyarı ve tahliye önlemlerinin alınmaması.

Yağışın gerçekten öngörülemez ve önlenemez ölçüde olduğu, idarenin gerekli bütün önlemleri aldığı durumlarda ise mücbir sebep savunması gündeme gelir. Bu nedenle davada meteoroloji verileri ve bölgenin taşkın geçmişi belirleyici olur.

Hangi idareye başvurulur?

Zararın nedeniSorumlu olabilecek idare
Yağmur suyu ve kanalizasyon hatları, şehir içi dere ve kanallarBelediye veya büyükşehir belediyesi, su ve kanalizasyon idaresi
Dere ıslahı ve taşkın koruma tesisleriDevlet Su İşleri (DSİ)
Devlet yolları, köprü ve menfezlerKarayolları Genel Müdürlüğü
Dere yatağına verilen imar izni ve yapı ruhsatıİzni veren belediye

Sorumluluk çoğu zaman birden fazla idare arasında paylaşılır. Hangi idarenin hangi oranda kusurlu olduğu bilirkişi incelemesiyle belirlenir. Başvurunun ve davanın sorumlu olabilecek tüm idarelere yöneltilmesi hak kaybını önler.

İdareden tazminat nasıl istenir?

Selden doğan zarar, idarenin bir "eylemi" veya eylemsizliğinden kaynaklandığı için İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun (İYUK) 13. maddesindeki yol izlenir:

  1. Zararı belgeleyin. Fotoğraf ve video çekin, itfaiye ve belediye tutanaklarını isteyin, hasarlı eşyaların faturalarını saklayın. Zarar kaybolmadan sulh hukuk mahkemesinden delil tespiti yaptırmak en güçlü delildir.
  2. İdareye başvurun. Zararı öğrendiğiniz tarihten itibaren 1 yıl ve her halde selden itibaren 5 yıl içinde sorumlu idareye yazılı başvurarak zararın ödenmesini isteyin.
  3. Cevabı bekleyin. İdare talebi reddederse ya da 30 gün içinde cevap vermezse dava açma hakkı doğar.
  4. Tam yargı davası açın. Ret cevabının tebliğinden veya 30 günlük sürenin bitiminden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılır.
Önemli: İdareye başvurmadan doğrudan dava açılamaz. Başvuru süresi de dava açma süresi de hak düşürücüdür; kaçırılırsa zarar ne kadar açık olursa olsun tazminat istenemez.

Hangi zararlar istenebilir?

  • Maddi zararlar: Bina ve iş yerindeki hasar, ev eşyası ve emtia kaybı, araç hasarı, tarımsal ürün kaybı, iş yerinin kapalı kaldığı dönemdeki kazanç kaybı.
  • Manevi zararlar: Özellikle can kaybı veya yaralanma halinde manevi tazminat da istenebilir.

Zararın bir kısmı konut, iş yeri veya kasko sigortasından karşılandıysa, aynı zarar için idareden ikinci kez tazminat alınamaz. Sigortanın ödediği tutar düşülür; ödeme yapan sigorta şirketi ise bu tutar için idareye rücu edebilir.

Davada mahkeme nelere bakar?

Tam yargı davasında idare mahkemesi genellikle yerinde keşif yapar ve hidroloji, inşaat ve değerleme alanlarında uzman bilirkişilerden rapor alır. Bu inceleme sırasında şu sorulara cevap aranır:

  • Sel gününe ait yağış miktarı, bölgenin önceki yıllardaki yağış ve taşkın kayıtlarına göre olağanüstü müydü?
  • Bölgede daha önce taşkın yaşandı mı, idare bu riskten haberdar mıydı?
  • Dere yatağı, kanal ve menfezler suyu taşıyacak kapasitede ve bakımlı mıydı?
  • Zarar gören yapının kendisinde, örneğin ruhsatsız bodrum kat veya yanlış kot nedeniyle, zararı artıran bir kusur var mıydı?

Zarar görenin de kusuru bulunuyorsa tazminattan bu oranda indirim yapılabilir. Bilirkişi raporuna karşı süresinde itiraz edilmesi, tazminat miktarını doğrudan etkiler.

Sık sorulan sorular

Sel herkesin evini bastı, yine de dava açabilir miyim?

Evet. Zararın yaygın olması idarenin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Belirleyici olan, idarenin selin zarara dönüşmesini önleyecek önlemleri alıp almadığıdır.

Kiracıyım, eşyalarım zarar gördü. Tazminat isteyebilir miyim?

Evet. Zarara uğrayan herkes, malik olmasa da kendi zararı için idareye başvurabilir.

Dava ne kadar sürer?

Keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığı için süre dosyaya göre değişir. Bu nedenle başvuru aşamasında delillerin eksiksiz hazırlanması süreci hızlandırır.

Sel sonrası tazminat başvurularında en sık hak kaybı, sürelerin kaçırılması ve yanlış idareye başvurulması nedeniyle yaşanır. Balyoz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak afet zararı yaşayan müvekkillerimize başvuru aşamasından tam yargı davasının sonuna kadar etkili ve hızlı hukuki destek veriyoruz.

Paylaş
Av. Hasan Balyoz

Yazar · Kurucu Avukat

Av. Hasan Balyoz

Kurucu Av. Hasan Balyoz özellikle tazminat hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında uzmanlaşmıştır.

Profili incele

Aynı sorunu yaşıyorsanız bizimle iletişime geçin

Sorunuzu yazın; ekibimiz değerlendirip size dönüş yapsın.