Darp edilen kişi hangi tazminatları isteyebilir? Maddi ve manevi tazminat, görevli mahkeme, zamanaşımı, deliller ve ceza davasıyla ilişkisini anlattık.
Darp, yani bir kişinin vücut bütünlüğüne fiziksel olarak saldırılması, hem suç hem de haksız fiildir. Bu nedenle darp edilen kişi bir yandan failin cezalandırılması için şikayette bulunabilir, diğer yandan uğradığı zararın karşılanması için tazminat davası açabilir. Bu yazıda darp nedeniyle hangi tazminatların istenebileceğini, davanın nasıl açıldığını ve dikkat edilmesi gereken süreleri anlatıyoruz.
Kısaca
- Darp edilen kişi maddi tazminat (tedavi gideri, kazanç kaybı) ve manevi tazminat isteyebilir.
- Tazminat davası asliye hukuk mahkemesinde açılır; ceza davasının bitmesini beklemek zorunlu değildir.
- Dava, zararı ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl içinde açılmalıdır; fiil suç oluşturduğundan ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre uygulanır.
- Darp raporu, hastane kayıtları ve kamera görüntüleri davanın en önemli delilleridir.
Darp nedeniyle hangi tazminatlar istenebilir?
Türk Borçlar Kanunu'nun 49. maddesine göre kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Darp, bu tanıma açıkça uyar. İstenebilecek tazminatlar iki gruba ayrılır:
Maddi tazminat
TBK m.54'e göre bedensel zararlar şunlardır:
- Tedavi giderleri: Hastane, ilaç, fizik tedavi, ulaşım ve bakıcı masrafları.
- Kazanç kaybı: İş göremezlik raporlu olunan veya çalışılamayan günlerdeki gelir kaybı.
- Çalışma gücünün azalmasından doğan kayıplar: Darp kalıcı bir maluliyete yol açtıysa, bu oranda gelecekteki kazanç kaybı.
- Ekonomik geleceğin sarsılması: Örneğin yüzde kalıcı iz kalması nedeniyle mesleki hayatın olumsuz etkilenmesi.
Bunların yanında darp sırasında zarar gören telefon, gözlük ve kıyafet gibi eşyaların bedeli de istenebilir.
Manevi tazminat
TBK m.56'ya göre bedensel bütünlüğü zedelenen kişiye hâkim, olayın özelliklerini göz önünde tutarak uygun bir miktar manevi tazminat ödenmesine karar verebilir. Manevi tazminatın miktarı; yaralanmanın ağırlığı, olayın gerçekleştiği ortam, tarafların ekonomik ve sosyal durumu ile failin kusur derecesine göre belirlenir. Darbın başkalarının önünde yaşanması veya mağdurun uzun süre psikolojik destek alması gibi durumlar da miktarı etkiler.
Darp tazminat davası nasıl açılır?
| KonuAçıklama | |
| Görevli mahkeme | Asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri, darbın gerçekleştiği yer, zararın doğduğu yer veya zarar görenin yerleşim yeri mahkemesi (HMK m.6, m.16) |
| Zamanaşımı | Zararı ve faili öğrenmeden itibaren 2 yıl, her halde fiilden itibaren 10 yıl; ceza zamanaşımı daha uzunsa o süre (TBK m.72) |
| Faiz | Darp tarihinden itibaren yasal faiz |
Dava dilekçesinde maddi ve manevi tazminat talepleri ayrı ayrı gösterilir. Kazanç kaybı ve maluliyet gibi kalemler bilirkişi hesabı gerektirdiğinden, maddi tazminat başlangıçta belirsiz alacak olarak düşük bir tutarla açılıp bilirkişi raporundan sonra artırılabilir.
Ceza davası ile tazminat davasının ilişkisi nedir?
Darp, Türk Ceza Kanunu m.86'daki kasten yaralama suçunu oluşturur. Yaralanma basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafifse soruşturma şikayete bağlıdır ve şikayet, fiili ve faili öğrenmeden itibaren 6 ay içinde yapılmalıdır. Silahla yaralama veya yakın akrabaya karşı işlenen yaralama gibi nitelikli hallerde ise şikayet aranmaz.
Önemli: Olaydan hemen sonra hastaneye giderek darp raporu (adli muayene raporu) alın. Rapor sonradan alınamaz ve hem ceza davasında hem tazminat davasında yaralanmanın en güçlü delilidir.
Ceza davası ile tazminat davası birbirinden bağımsızdır. TBK m.74'e göre hukuk hâkimi, ceza hâkiminin beraat kararıyla ve kusur değerlendirmesiyle bağlı değildir. Bu nedenle failin ceza davasında beraat etmesi, tazminat davasının kendiliğinden reddi sonucunu doğurmaz. Bununla birlikte ceza dosyasında toplanan tanık beyanları, kamera kayıtları ve raporlar tazminat davasında delil olarak kullanılır.
Kasten yaralama suçunda uzlaşma yoluna da gidilebilir. Uzlaşmada fail, mağdurun zararını karşılamayı üstlenirse tazminat dava açılmadan çözülebilir. Uzlaşma metnine tazminat konusunun açıkça yazılması önemlidir.
Darp nasıl ispat edilir?
Tazminat davasında darbın gerçekleştiğini, failin kim olduğunu ve zararın miktarını davacı ispat eder. Bu nedenle olaydan sonraki ilk günlerde toplanan deliller davanın sonucunu belirler:
- Darp raporu ve hastane kayıtları: Yaralanmanın türünü, ağırlığını ve iyileşme süresini gösterir.
- Kamera görüntüleri: İş yeri, apartman ve sokak kameralarının kayıtları kısa süre içinde silindiği için hemen istenmelidir.
- Tanıklar: Olayı gören kişilerin isim ve iletişim bilgileri not edilmelidir.
- Masraf belgeleri: Fatura, reçete, ulaşım ve tedavi giderlerine ait belgeler saklanmalıdır.
- Gelir belgeleri: Kazanç kaybının hesabı için bordro, vergi levhası veya gelir belgesi gerekir.
Kalıcı bir maluliyet şüphesi varsa, tedavi tamamlandıktan sonra maluliyet oranı mahkemece yetkili bir sağlık kuruluşuna tespit ettirilir.
Sık sorulan sorular
Ben de karşılık verdim, yine de tazminat alabilir miyim?
Evet, ancak TBK m.52'ye göre zarar görenin de olayın çıkmasında veya zararın artmasında payı varsa, hâkim tazminattan indirim yapabilir. Tahrik ve karşılıklı kavga bu değerlendirmede dikkate alınır.
Şikayetimden vazgeçersem tazminat hakkım düşer mi?
Şikayetten vazgeçme ceza davasını sona erdirir; tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Ancak vazgeçme karşılığında bir ödeme yapıldıysa ve ibra edildiyse tazminat istenemeyebilir.
Darp eden kişi reşit değilse kime dava açılır?
Ayırt etme gücü olan küçük kendi fiilinden sorumludur. Velinin gözetim yükümlülüğünü ihlal ettiği durumlarda veli de davalı gösterilebilir.
Darp mağdurları çoğu zaman yalnızca ceza davasına odaklanır ve tazminat süresini kaçırır. Balyoz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak darp ve yaralama mağdurlarına şikayet aşamasından tazminatın tahsiline kadar etkili ve hızlı hukuki destek veriyoruz.
Yazar · Kurucu Avukat
Av. Hasan Balyoz
Kurucu Av. Hasan Balyoz özellikle tazminat hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında uzmanlaşmıştır.
Profili inceleAynı sorunu yaşıyorsanız bizimle iletişime geçin
Sorunuzu yazın; ekibimiz değerlendirip size dönüş yapsın.