İşveren SGK'ya yanlış çıkış kodu bildirdiyse işsizlik maaşı ve yeni iş başvuruları etkilenir. Kodun nasıl düzeltileceğini ve tespit davasını anlattık.
İşten ayrılan her işçi için işveren, SGK'ya ayrılışın nedenini gösteren bir "çıkış kodu" bildirir. Bu kod yanlış girildiğinde işçi işsizlik maaşı alamayabilir, yeni bir iş başvurusunda haksız yere zor durumda kalabilir. Bu yazıda yanlış çıkış kodunun nasıl düzeltileceğini, işten çıkış kodu değiştirme davasının nasıl açıldığını ve davanın işçiye ne kazandırdığını anlatıyoruz.
Kısaca
- Çıkış kodu, işverenin SGK'ya verdiği işten ayrılış bildirgesinde yer alır ve işverenin tek taraflı beyanıdır.
- Kod yanlışsa önce işverenden düzeltme istenir; işveren düzeltmezse iş mahkemesinde tespit davası açılır.
- Davada feshin gerçek nedenini ispat yükü işverendedir.
- Kod düzeltilirse işçi, kararın kesinleşmesinden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurarak işsizlik ödeneğini geriye dönük isteyebilir.
Yanlış çıkış kodunu düzeltmenin dört adımı
İşten çıkış kodu nedir?
İşveren, iş sözleşmesi sona eren işçiyi 5510 sayılı Kanun'un 9. maddesi uyarınca on gün içinde "işten ayrılış bildirgesi" ile SGK'ya bildirir. Bildirgede ayrılışın nedeni, SGK'nın belirlediği iki haneli bir kodla gösterilir. Uygulamada en sık karşılaşılan kodlar şunlardır:
| KodAnlamıİşsizlik ödeneği | ||
| 03 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işçi tarafından feshi (istifa) | Alınamaz |
| 04 | Belirsiz süreli iş sözleşmesinin işveren tarafından haklı sebep bildirilmeden feshi | Alınabilir |
| 05 | Belirli süreli iş sözleşmesinin sona ermesi | Alınabilir |
| 42-50 | İşveren tarafından ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle fesih (İş Kanunu m.25/II'nin her bendi için ayrı kod) | Alınamaz |
Eskiden tüm bu haller tek başına "kod 29" ile bildiriliyordu. SGK 2021 yılında bu kodu kaldırarak yerine 42 ile 50 arasındaki kodları getirdi. Danıştay 10. Dairesi de 14.10.2024 tarihli kararıyla (E.2020/2598, K.2024/3991) eski 29 kodunu, büyük ölçüde işverenin tek taraflı beyanına dayandığı ve işçinin çalışma hakkını zedeleyebildiği gerekçesiyle iptal etti.
Yanlış çıkış kodu işçiye ne kaybettirir?
Çıkış kodu tek başına kıdem veya ihbar tazminatı hakkını ortadan kaldırmaz. Tazminat davasında mahkeme, işverenin yazdığı koda değil, feshin gerçek nedenine bakar. Ancak yanlış kodun başka sonuçları vardır:
- İşsizlik maaşı: İŞKUR ödenek başvurusunda bildirilen koda bakar. İstifa (03) veya ahlak ve iyi niyet kodu (42-50) ile çıkışı yapılan işçiye ödenek bağlanmaz.
- Yeni iş başvuruları: Özellikle 42-50 kodları, işçiyi hırsızlık, devamsızlık veya taciz gibi ağır bir fiille itham eder. İşverenler bu belgeyi işe alımda isteyebildiği için işçi damgalanmış olur.
- İspat zorluğu: İşçi daha sonra tazminat isterken, kendi aleyhine düzenlenmiş bir kayıtla mücadele etmek zorunda kalır.
Önemli: İşsizlik ödeneği için fesihten sonra 30 gün içinde İŞKUR'a başvurun, kodun yanlış olduğunu düşünseniz bile. Başvurunuz reddedilse dahi bu, sürenin kaçırılmadığını gösterir.
Çıkış kodu nasıl düzeltilir?
Çıkış kodunu yalnızca bildirgeyi veren işveren değiştirebilir. İşçinin kendisi SGK'ya başvurarak kodu düzelttiremez; işveren düzeltmeye yanaşmazsa mahkeme kararı gerekir. İzlenecek yol şöyledir:
- İşverenden yazılı düzeltme isteyin. Hatalı bildirimi düzeltmek için işveren SGK'ya başvurabilir. Talebinizi noter ihtarnamesi veya iadeli taahhütlü yazı ile yapmanız, sonradan ispat bakımından önemlidir.
- Delilleri toplayın. Fesih bildirimi, işyerinde yazılan tutanaklar, mesajlaşmalar, e-postalar ve tanıklar feshin gerçek nedenini gösterir. Size imzalatılan bir istifa dilekçesi varsa hangi koşullarda imzalandığını not edin.
- Arabulucuya başvurun. Tespit talebi kıdem, ihbar veya diğer işçilik alacaklarıyla birlikte ileri sürülecekse arabuluculuk dava şartıdır. Uyuşmazlık burada çözülürse işveren kodu düzeltmeyi kabul edebilir.
- Tespit davası açın. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde, feshin gerçek nedeninin tespiti ve SGK kayıtlarının buna göre düzeltilmesi istenir.
İşten çıkış kodu değiştirme davası nasıl açılır?
Bu dava, HMK'nın 106. maddesine dayanan bir tespit davasıdır. Davada işverenin bildirdiği nedenin gerçeği yansıtmadığı ve iş sözleşmesinin başka bir nedenle sona erdiği tespit edilir.
| KonuAçıklama | |
| Görevli mahkeme | İş mahkemesi; bulunmayan yerde iş davalarına bakan asliye hukuk mahkemesi |
| Yetkili mahkeme | Davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer mahkemesi (7036 sayılı Kanun m.6) |
| Davalı | İşveren; kayıt SGK nezdinde düzeltileceği için SGK da davada yer almalıdır |
| İspat yükü | Feshin bildirdiği nedene dayandığını işveren ispat eder |
İşveren, örneğin işçinin devamsızlık yaptığını veya işyerinde hırsızlık yaptığını iddia ediyorsa bunu somut delillerle kanıtlamak zorundadır. Kanıtlayamazsa mahkeme, sözleşmenin işveren tarafından haklı bir neden olmadan feshedildiğini tespit eder ve SGK kaydının buna göre düzeltilmesine karar verir.
Dava kazanılırsa ne olur?
Karar kesinleşince SGK kaydı düzeltilir. İşçi, kesinleşmeden itibaren 30 gün içinde İŞKUR'a başvurursa, şartları taşıması halinde işsizlik ödeneğini geriye dönük olarak alabilir. Ödenek için ayrıca fesihten önceki son 120 gün kesintisiz çalışmış ve son üç yılda en az 600 gün prim ödenmiş olması gerekir. Ne kadar ödenek alabileceğinizi işsizlik maaşı hesaplama aracımızla görebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İstifa ettirildim, kodum 03 görünüyor. Ne yapabilirim?
İstifa dilekçesi baskı altında veya iradeniz dışında imzalatıldıysa, bunun ispatıyla tespit davası açabilirsiniz. Mahkeme gerçekte işveren feshi olduğunu kabul ederse kod düzeltilir ve kıdem, ihbar gibi haklarınızı da isteyebilirsiniz.
Kod 29 veya 42-50 ile çıkarıldım, tazminat alamaz mıyım?
Kod, tazminat hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz. İşveren iddia ettiği ağır fiili ispat edemezse kıdem ve ihbar tazminatına hak kazanabilirsiniz. Şartları kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı yazılarımızda anlattık.
İşveren kodu kendisi düzeltebilir mi?
Evet. Hatalı bildirimi fark eden veya işçiyle uzlaşan işveren, SGK'ya başvurarak bildirgeyi düzeltebilir. Bu durumda dava açmaya gerek kalmaz.
Yanlış bir çıkış kodu, işsizlik maaşından iş başvurularına kadar uzanan sonuçlar doğurur ve düzeltilmesi için süreleri kaçırmamak gerekir. Balyoz Hukuk ve Danışmanlık Bürosu olarak işten ayrılış sürecindeki işçilere, olaylarının özelliklerine uygun, etkili ve hızlı hukuki destek veriyoruz.
Yazar · Kurucu Avukat
Av. Hasan Balyoz
Kurucu Av. Hasan Balyoz özellikle tazminat hukuku, şirketler hukuku ve ceza hukuku alanlarında uzmanlaşmıştır.
Profili inceleAynı sorunu yaşıyorsanız bizimle iletişime geçin
Sorunuzu yazın; ekibimiz değerlendirip size dönüş yapsın.