Uzman erbaşlar kanunda belirtilen şartları sağladığı durumlarda belediyelerde ve diğer kurumlarda KPSS şartı aranmadan memur olma imkanına sahiptirler. Bu süreçte gerekli şartların oluşmasına dikkat edilmeli memur olunmak istenen kuruma yapılacak başvuruların bu şartların sağlandığı durumlarda yapılması gerekmektedir. Aksi halde hak kayıplarının oluşması kaçınılmaz olacaktır. Bu makalemizde uzman erbaşlıktan memuriyete geçişin şartlarını, nasıl başvurulması gerektiğini, hangi memuriyetlere geçilebileceğini, kademe intibakının nasıl yapılması gerektiğini, başvurunun reddedilmesi halinde dava süreci ve bu sürecin inceliklerinden bahsedilecektir.
Uzman erbaşlıktan memuriyete geçmek isteyen değerli okurlarımızın da hak kaybına uğramamaları ve işlemlerin eksiksiz ve doğru yapılabilmesi için alanında uzman bir avukat ile çalışması tavsiyemizdir.
Uzman Erbaşlar (Çavuşlar) kanunda geçen şartların sağlanması ile memuriyete geçebilmektedirler. Bu konudaki genel şartlar Devlet Memurları Kanunu 92. Maddesi ile Uzman Erbaş Kanununun 5. Maddesinde düzenlenmiş olup ilgili kanun maddeleri aşağıdaki gibidir;
DEVLET MEMURLARI KANUNU
Memurluktan çekilenlerin yeniden atanmaları:
Madde 92 – (Değişik: 12/5/1982 – 2670/27 md.)
657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydı ile bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler.
UZMAN ERBAŞ KANUNU
Hizmet Süresi
Madde 5 – (Ek fıkra: 29/1/2016-6663/14 md.) Uzman erbaşların 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 92 nci maddesi hükmünden yararlanabilmeleri için en az yedi hizmet yılını tamamlamış olmaları gerekir.
İlgili kanun maddelerine göre Uzman Çavuşların memuriyete geçiş şartları genel anlamda şöyledir;
1. Devlet Memurları Kanununa tabi olmayan personel olmalıdır.
2. Görevden kendi istekleri ile çekilmiş olmalı yani istifa etmiş olmalıdır.
3. Talep edilen görev ve yerde boş kadro bulunmalıdır.
4. Başvurulan sınıfın niteliklerini taşımalıdır.
5. Uzman Erbaş olarak en az 7 yıllık hizmet süresini doldurmalıdır.
Uzman çavuşluktan memurluğa geçiş için başvuran kişilerin yukarıdaki şartları sağlaması gerekmekte olup şartları sağlamayan kişilerin başvuruları başvurulan kurumlar tarafından reddedilebilecektir. Yine uzman çavuşluktan memurluğa geçişte yaş sınırı şartının olup olmadığı hususu oldukça merak edilen bir konudur. Bu soruya da cevap verecek olursak bu şart yukarıdaki genel şartlardan başvurulan sınıfın niteliklerini taşımak şartı kapsamı içerisindedir. Başvurulan memuriyete geçiş için ilgili memuriyette yaş sınırı bulunmakta ise yaş sınırına uymayan kişilerin başvuruları reddedilebilecek olup bu sebeple hak kayıplarının meydana gelmemesi adına başvurudan önce kapsamlı araştırma yapılması ve uzman avukatlardan yardım alınması son derece mühimdir.
Kanunlarda ve yüksek yargı kararlarında uzman erbaşların hangi alanda devlet memuru olacağı sayılmamıştır. Uzman Erbaşlar şartların sağlanması durumunda her türlü devlet memurluğuna atanabilirler. Bununla beraber pratikte uzman erbaşların başvuru yaptığı ve kurumlar tarafından genel olarak kabul edilen bazı meslek grupları mevcuttur.
Uzman erbaşların da güvenlik alanında çalışıyor olmalarından dolayı belediye memur alımı yapmak istediğinde ve başvuru olması halinde en çok alım zabıta memurluğuna olmaktadır. Uzman Erbaşların, zabıta memuru olabilmeleri için tüm şartları sağlaması ve belediyede zabıta açığının bulunması gerekmektedir.
Belediye zabıta yönetmeliğine göre Uzman Erbaşlıktan Zabıta Memurluğuna geçiş için gerekli şartlar aşağıdaki gibi olup Belediye zabıta alımı yapacağı durumda bu hususlara dikkat etmektedir.
Genel şartlarla beraber bu şartlara da uyan ve ilgili belediyeye başvuru yapan Uzman Erbaş, zabıta memurluğuna atanabilecektir.
Pratikte uzman erbaşlıktan itfaiye memurluğuna geçişin yoğun olduğu görülmektedir. Her iki mesleğin de faaliyet biçimi bakımından benzerliği bu yoğunluğu açıklamaktadır. Uzman erbaşların itfaiyeye geçişlerinin sağlanması için yine uzman erbaşın genel şartları sağlaması ve kurumda itfaiye eri açığının bulunması gerekmektedir.
Belediye İtfaiye Yönetmeliğine göre Uzman Erbaşlıktan itfaiye memurluğuna geçiş için gerekli şartlar aşağıdaki gibi olup belediye bu alanda memur alacağı zaman bu hususlara dikkat etmektedir.
Uzman erbaşlıktan gardiyanlığa geçiş de her iki mesleğin de koruma ve güvenlik alanında faaliyet göstermesinden dolayı yüksektir. Genellikle de Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü gardiyan alımı yapılması gerektiğinde bu kişilerin istifa etmiş Uzman Erbaşlardan olmasına özen göstermektedir. Belli dönemlerde yüksek sayıda kadro açıkları doldurulmaya çalışılmakta olduğundan gardiyan alımı ilanlarının takip edilmesinde fayda bulunmaktadır.
Uzman erbaşlıktan gardiyanlığa geçiş için başvuran Uzman Çavuşun genel şartları sağlamasının yanında aşağıdaki şartları da sağlamalıdır. Adalet Bakanlığına Bağlı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü gardiyan alımında aşağıdaki hususlara dikkat etmektedir.
Uzman Erbaşların (Çavuşların) polisliğe geçme prosedürü yukarıda sayılan diğer memuriyetler gibi değildir. Uzman Erbaşlıktan İtfaiye Memurluğuna, zabıtalığa, gardiyanlığa veya diğer açıktan atama usulüyle kurumlar tarafından doğrudan atama yapılabilirken, polis memurluğuna açıktan atama yapılamamaktadır. Polis olmak isteyen kişilerin PMYO veya POMEM’den mezun olup gerekli sınavlara girip polis olmaya hak kazanmalıdır. Bu sebeple Uzman Erbaş olmanın idari prosedür anlamında ekstra bir faydası yoktur.
Uzman Erbaş olup polis olmak isteyen kişilerin bu hususu göz önünde bulundurması, gereksiz yere başvuru yapmaması ve zaman kaybı yaşamaması adına önemlidir.
Genel şartları sağlayan Uzman Erbaşların memuriyete geçmek istediği kurumun ilanlarını kontrol etmesi ve açık kadro bulunması durumunda bu kuruma ve kadroya başvurması gerekmektedir. Kadroda açığı olan ve memur alımı yapacak kurumlar bağlı oldukları kurumdan memur alımı için izin alır ve izin sonrası ilan açabilirler. Açılan ilanların başvurucular tarafından takip edilmesi ve ilan veren kurumlara başvuru yapması gerekmektedir. Herhangi bir ilan açmamış kuruma yapılan başvuru kadro açığı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilebilecektir.
Uzman Erbaşlar ile 657 sayılı kanuna tabi çalışan memurlar derece ve kademe usulüyle çalışmaktadır. Uzman erbaşlar çalışması devam ettikçe derece ve kademe olarak ilerlemekte olup memuriyete geçilince bu ilerlemenin ne olacağı, yeni memuriyette ilk derece ve kademeden mi başlatılacağı hususu önemlidir. Bu sorun hakkında açık kanun hükmü bulunmasa da yüksek mahkeme kararları ile çözüme kavuşturulmuştur.
Danıştay 2. Dairesinin 26/5/2015 tarihli ve E:2012/10130, K:2015/5800 sayılı kararı
Bu durumda; 3269 sayılı Uzman Erbaş Kanununa tabi olarak uzman çavuşluk görevine, 657 sayılı Kanunun 36. maddesinde öğrenim durumuna göre belirlenen başlangıç derecesinden, daha üst derece ve kademeden başlamış olan davacının, görevini sürdürdüğü kurumdaki emsallerine göre daha üst bir derece ve kademede bulunması nedeniyle, yukarıda yer verilen düzenlemelerin amacı göz önüne alındığında, hakkaniyet ve eşitlik ilkelerinin gereği olarak bulunduğu derecede, fazladan kazanılan derece ve kademeye tekabül eden süre kadar bekletilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, bu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Uzman Erbaşlıktan memurluğa geçiş yapan kişiler hali hazırda bulundukları kademe ve derece ile yeni memuriyetinde işe başlamakta öğrenim durumuna ve kurumdaki emsallerine göre o memuriyette hangi derece ve kademeden başlanması gerekiyorsa, bulunduğu kademeye gelene kadar geçmesi gereken süre boyunca derece ve kademe ilerlemesi almadan bekletilmektedir.
Örnek vermek gerekirse;
7 yıldır çalışan ve sicili olumlu olan ve disiplin cezası bulunmayan bir uzman çavuş 8. Derece 2. Kademede bulunur.
Memuriyetin ilk derece ve kademesi 9. Derece 1. Kademedir. Memuriyete geçiş yapan uzman erbaşın da öğrenim durumu ile kurumdaki emsallerine göre bu derece ve kademeden başlaması gerektiğini varsayarsak 8. Derece 2. Kademeye kadar geçmesi gereken süre kadar derece ve kademe ilerletilmesi yapılmaz.
8. Derece 2. Kademeden memuriyete başlayan kişi 4 sene derece ve kademe ilerlemesi almadan çalışmaya devam edecek ve devamı yıllarda hak ettiği durumda derece ve kademe ilerlemesi alabilecektir.
Uzman erbaşların memuriyete geçmek istediği kuruma başvuruları reddedilebilir veya başvuruya cevap verilmeyebilir. Hiç cevap verilmemesi zımni ret anlamına gelmektedir. Başvurunun kurum tarafından reddi halinde bu ret işlemine karşı işlemin yapan idarenin bulunduğu yerdeki İdare Mahkemelerinde, ret kararından itibaren 60 gün içinde İşlemin İptali Davası açılabilmektedir.
Kurumun başvuruya cevap vermediği yani zımni reddin olduğu durumlarda ise zımni ret sayılması için kurumun mecburi cevap verme süresi olan 30 günlük süre beklenmeli bu sürenin bitiminde cevap verilmemişse 60 gün içinde yine başvurunun yapıldığı idarenin bulunduğu yerdeki idare mahkemelerinde işlemin iptali davası açılmalıdır.
Açılan bu davalar ile haklılığınız ispat edilirse mahkeme işlemin iptaline karar verecek ve kurumun ret kararı iptal olacaktır. İdari mahkemelerde açılacak davalarda karşı tarafın devlet kurumları olmasından kaynaklı olarak dava açan taraf dezavantajlı konumdadır. Bununla beraber idare mahkemelerinde en ufak bir hata sonucu dava açan kişiler oldukça büyük hak kayıpları yaşayabilecek ve dava açılan kuruma karşı vekalet ücreti ödemek zorunda kalabilecektir. Bu dezavantajın ortadan kaldırılabilmesi, herhangi bir hak kaybının yaşanmaması ve maddi zarara uğramamak adına için idari konularda uzman bir avukat ile çalışılması son derece önemlidir.
SONUÇ:
Sonuç olarak yukarıda da bahsettiğimiz gibi 7 yıl uzman erbaşlık görevini ifa etmiş kişiler özel şartların sağlanması ve başvuru yapılan kurumda boş kadro bulunması koşuluyla Uzman Erbaşlıktaki derece ve kademelerini de kaybetmeden memuriyete geçebilirler. Özellikle bazı mesleklere başvuru yapılması memuriyete geçiş için daha kolay olacaktır. Başvurunun hukuka aykırı şekilde reddedilmesi halinde işlemin iptali için idare mahkemelerinde dava açılabilecektir. Tüm bu süreçlerin hızlı ve doğru biçimde yürütülebilmesi adına alanında uzman bir avukatla çalışılması son derece önemlidir.